Metrik Sistem   


bugün global standart haline gelmekte olan metrik sistem 1790'lardaki fransız devrimi sırasında avrupada kullanılan geleneksel ağırlık ve ölçü sistemlerinin yarattığı karmaşa ve çelişkilere bir son vermek amacıyla tasarlanmıştı. ondan önce uzunluk, arazi ve ağırlık ölçü birimleri sadece ülkeden ülkeye değil, bir ülke içindeki bir bölgeden diğerine de farklılıklar göstermekteydi. küçük krallıkların birleşmesiyle ortaya çıkan devletlerde karmaşa daha da büyüdü. tüm avrupadaki tacirler, bilim adamları ve eğitimli kimseler her tarafta geçerli olacak ortak bir sistemin gerekli olduğu görüşünde birleşmekteydiler, ancak bu derece radikal bir değişikliğin uygulanabilmesi ancak fransız ihtilali sırasındaki topyekün bir ayaklanma ortamında düşünülebildi.

metrik sistem zaman ve açı ölçümü dışındaki tüm geleneksel yerel birimleri aşağıdaki üç koşulu sağlayan birimlerle değiştirmektedir:

(1) her türlü miktar için uluslararası birimler sisteminde tam olarak tanımlanmış olan tek bir birim kullanılmaktadır.

(2) daha büyük ve daha küçük birimlerin ifadesi için tanımlanan birimlerin önüne yukarıda listesi verilen katsayı ön-ekleri konulmaktadır. bu ön-ekler daima on sayısının katları halinde olduklarından metrik birimler onlar, yüzler, binlerle çarpılıp bölünmektdir. örneğin mili=1/1,000, santi=1/100, desi=1/10, deka= 10, hekto= 100, ve kilo= 1,000 şeklinde gider.(bkz. katsayı önekleri)

(3) bu birimler oranlı tanımlanmış ve birbirleriyle rasyonel bir şekilde oranlı olarak ifade edilmektedirler.

metrik birimler, daha önceki geleneksel birimlerden farklı olarak zarif bir şekilde tanımlanmışlardı. yeryüzünün kendisi bir ölçü cetveli olarak kullanılmış, " 1 metre" ekvatordan kuzey kutbuna olan uzaklığın 10 milyonda biri olarak tanımlanmıştı. litre bir desimetrenin kübü olan hacim, kilogram da bir litre saf suyun ağırlığıydı. (aslında tam da böyle değildir, ancak o zamanki bilimsel metodlar bu miktarları çok hassas olarak ölçebilmeye uygun değildi. yine de gerçek metrik birimler tasarımlarına oldukça yakın düştü.)

metrik sistem ilk olarak 1791 yılında önerilmişti. 1795 yılında fransız devrim konseyi tarafından onaylandı, ve ilk metrik standartlar (standart boyda bir metre çubuğu ve bir kilogram çubuğu) 1799 yılında benimsendi. başlangıçta bu sisteme epey direnişler oldu. fransada 1837 yılına gelininceye kadar da kullanılması mecburi yapılamamıştı. metrik sistemi mecburi yapan ilk ülkeler belçika, hollanda ve lüksemburg(1820) oldular.

1850'lerde bilim adamları, mühendisler ve iş adamları arasında uluslararası bir ağırlık ve ölçü sisteminin getirilmesi konusunda kuvvetli bir yönelim baş gösterdi. bilimsel ve teknolojik devrim hayli yol almış, global bir ekonomi ortaya çıkmaya başlamış, bir örnek ölçüm gereksinimi apaçık algılanır olmuştu. dahası, ortalıktaki tek gerçek seçenek de metrik sistemdi. bunun tek olası rakibi ingiliz emperyal sistemi ise britanya imparatorluğu ile öylesine içiçe idi ki, amerikalılar bile bunu kabul etmiyorlardı. kaldı ki ingilizce konuşulmayan diğer ülkelerde kabul edilsin.

1850 ile 1900 yılları arasında metrik sistem hızlı gelişme gösterdi. tüm avrupaya (britanya hariç), latin amerikaya ve dünyanın diğer ülkelerine yayıldı. bilimin dilinin anahtar bir aksamı olarak sıkıca yerleşti.

1870'lerde fransızlar önemli bir karar vererek sistemin kontrolunu uluslararası bir kuruluşa bıraktılar. 1875 yılında önde gelen endüstri toplumlarının neredeyse tamamı(abd dahil ancak ingiltere hariç) "metre" antlaşmasını imzaladılar. bu antlaşma ile halen uluslararası birimler sistemi olarak bildiğimiz şeyi güne kadar getiren uluslararası "ağırlıklar ve ölçüler bürosu"nun kuruluşu sağlandı. ayrıca bu kuruluş sayesinde dünyaya metrik standartların kopyeleri dağıtıldı, sürekli danışma olanağı ve ağırlıklar ve ölçüler genel konferansını yaptığı toplantılar aracılığıyla sistemin periyodik olarak revizyon ve iyileştirilmesi sağlandı. genel konferansların 21'incisi 1999 ekiminde yapıldı.

britanya ve abd'deki sürekli karşı çıkmalara karşın 1875 'den bu yana bilim ve uluslararası ticaret alanında metrik sistemin zaferi güvence altına alınmıştı. aslında metrik sistem de önceleri yürürlüğe girdiği tüm ülkelerde halk tarafından reddedilmişti. insanlar dünyayı görüş ve kontrol tarzlarının bir parçası olan ve alışkın oldukları ölçü biriminden vazgeçmek istemiyorlar. o nedenle bu değişikliğin rahatsızlık verici olması doğal. abd dışındaki tüm ülkelerde bu engel global ekonomik sisteme entegre olabilme zorunluluğu nedeniyle, ekonomik gereklerden dolayı aşılabilmişti. abd'de bile ekonomik gereklilikler nedeniyle bir alanın ardından diğerinde sürekli olarak metrik siteme dönüşüm gerçekleştirilmektedir.

metrik sisteme geçilmesine karşı çıkan amerikalılar bu sistemin soyut ve entellektüel olduğu, fazladan birsürü hesaba gömülmek zorunda bırakabileceği savıyla karşı çıkıyorlar. bu gerçek değildir. metrik sistem fransada neredeyse ikiyüz yıldan bu yana, kıt'a avrupasının geri kalan kısmında ise en az bir yüzyıldan bu yana geleneksel olarak kullanılmaktadır. dünyanın geri kalan kısmında da en az bir iki nesilden bu yana bu sisteme geçilmiş durumdadır. dünyadaki insanların ezici çoğunluğu halen bir kilometrenin ne kadar bir mesafe olduğunu, bir litrenin ne kadar hacmi, kilogramın ne kadar bir ağırlığı ifade ettiğini biliyorlar. çünkü bu ölçüler abd'de kullanılan mil, galon ve pound gibi dünyadaki geri kalan insanların çoğunun günlük hayatına girmiş ölçü birimleridir.

metrik birimlerin çarpıp bölerek başka birimlere dönüştürülmesi gereken ülkeler sadece britanya ve abd. aslında bu dönüştürme formullerinden tümüyle kurtulmanın tek yolu da metrik sistemi benimsemekten ibaret. çünkü ingiliz ve amerikalılar bu birimleri kullanmayı sürdürdükçe dönüştürme işleminin de nasıl yapıldığını sürekli bimeleri gerekecek.

(bkz. ölçü), (bkz. ölçünün ifade şekli), (bkz. katsayı önekleri), (bkz. uluslararası ölçü birimleri sistemi), (bkz. ölçüde kısaltma ve sembollerin kullanımı) (bkz. mks)

GiA, en iyi Internet Explorer ve 1024 x 768 çözünürlük ile görüntülenir.


DiskLamer: GIA içinde, dışında, etrafında, üzerinde gördüğünüz her türlü anlam, başlık, vs yazana aittir. Herhangi bıdıbıdı ile GIA muhatap olmayacaktır, sorumlu tutulmayacaktır. Ettiği laf ile gia arkasına saklanmaya çalışanlar direk satılacaktır, afişe edilecektir.

Hafif GiA
0.011 saniye (8 query)